Amnesty International, 3 avqustda saxlanılan və Gürcüstanda deportasiya həbsxanasına yerləşdirilən Azərbaycanlı jurnalist Afghan Sadigovun ekstradisiyasını dayandırmaq üçün Gürcüstan hakimiyyətlərinə çağırıb. Amnesty International-ın Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiya üzrə müavini Denis Krivosheev, Gürcüstan hökumətinin beynəlxalq öhdəliklərinə və geri göndərməmə prinsipinə hörmət etməli olduğunu və Sadigovun Azərbaycan’a ekstradisiyasını dayandırmalı olduğunu bildirib.

Krivosheev, Sadigovun ekstradisiyasının onu ciddi insan hüquqları pozuntuları, o cümlədən işgəncə, qanunsuz həbs və ədalətsiz məhkəmə ilə üzləşdirə biləcəyini vurğulayıb. O, Sadigovun işini Azərbaycanın müstəqil medianın boğulmasına yönəlmiş daha geniş bir tendensiyanın bir hissəsi olaraq təsvir edib və bu tendensiyanın COP 29-a yaxınlaşdıqca gücləndiyini qeyd edib.

Amnesty International həmçinin Azərbaycan hakimiyyətlərini jurnalistlərə və hökumət tənqidçilərinə qarşı siyasi motivli hərəkətlərə son qoymağa və yalnız ifadə azadlığını istifadə etdikləri üçün həbs edilən şəxslərin dərhal azadlığa buraxılmasını tələb edib.

Azel.TV-nin baş redaktoru olan Sadigov, 2023-cü ilin dekabrından bəri Gürcüstanda yaşayır. O, may 2020-də “şantaj” ittihamı ilə yeddi il müddətinə həbs cəzasına məhkum edilib. Amnesty International və digər müşahidəçilər bu ittihamların siyasi motivli olduğunu və ədalətli məhkəmə təminatlarından məhrum olduğunu bəyan ediblər. 2023-cü ilin mayında bağışlandıqdan sonra belə, Sadigov Azərbaycan hakimiyyətlərinin təhdidləri ilə üzləşməyə davam edib, bu səbəbdən ölkəni tərk edib. Son dövrlərdə Gürcüstan hakimiyyətləri onu Türkiyəyə səfər etməyə qadağa qoyub və onun hərəkətini yalnız Azərbaycan ilə məhdudlaşdırıb, burada onun əleyhinə oxşar ittihamlarla yeni cinayət işi açılıb. Sadigovun ailəsi, bu ittihamların onun tənqidi jurnalistikası üçün Azərbaycan hökuməti tərəfindən qisas məqsədilə düzəldildiyini iddia edir.

Amnesty International, müstəqil jurnalistlərin, fəalların və insan hüquqları müdafiəçilərinin COP 29-a yaxınlaşdıqca, saxta ittihamlarla hədəf alındığını vurğulayıb. Sadigovun Gürcüstanda saxlanılması, Gürcüstan məhkəməsinin onun ekstradisiyasına dair son qərarı gözləyərkən onun nəzarət altına alınması ilə baş verib.

Turan

Əfqan Sadıqov

Avqustun 4-də Tbilisi məhkəməsi Azel.Tv saytının rəhbəri Əfqan Sadıqova qarşı 2 ay müddətinə həbs qətimkan tədbiri seçib.

Bu barədə Amerikanın Səsinə jurnalistun həyat yoldaşı Sevinc Sadıqova bildirib.

Onun sözlərinə görə, məhkəmə Azərbaycanda Əfqan Sadıqova qarşı mayın 10-da Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən cinayət işi qaldırıldığını bildirib.

“İyun ayında Bakıda Asan Xidmətə həyat yoldaşıma qarşı cinayət və ya məhkəmə işinin olub-olmaması, axtarışda olub-olmaması ilə bağlı sorğu göndərdim. Sorğuya verilən cavabda sadəcə onun barəsində məhkumluğun olduğu göstərilib”, Sadıqova bildirib.

O hesab edir ki, həyat yoldaşına qarşı cinayət işi saxtadır. Sadıqova bildirib ki, həbs qərarından apellyasiya şikayəti veriləcək.

Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyi azərbaycanlı jurnalistin Azərbaycan tərəfinin axtarışı əsasında saxlanıldığını bildirib.

“Daxili İşlər Nazirliyinin Mərkəzi Kriminal Polis İdarəsinin əməkdaşları təhdid və hədə-qorxu ilə tələb etdiyinə görə Azərbaycan Respublikası tərəfindən axtarışda olan Azərbaycan vətəndaşı Əfqan Sadıqovu sonrakı ekstradisiyası məqsədilə saxlayıb. Həmin şəxs 2024-cü ildən axtarışdadır”, Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyi İnterpressnews nəşrinə bildirib.

Əfqan Sadıqovun vəkili Dimitri Dito Nozadze deyib ki, bu ilin mayında Azərbaycan məhkəməsi hədə-qorxu yolu ilə tələb etmə ittihamı ilə Sadıqovun barəsində axtarış qərarı çıxarıb.

“Gürcüstanın Hüquqları” (Rights Georgia) hüquq müdafiə təşkilatı Tbilisidə həbs edilən azərbaycanlı jurnalist Əfqan Sadıqovun maraqlarını qoruduğunu elan edib. Bu təşkilat 2017-ci ildə Tbilisidə həbs edilən və Azərbaycan məhkəməsi tərəfindən 6 il azadlıqdan məhrum edilən azərbaycanlı jurnalist Əfqan Muxtarlının maraqlarını da Gürcüstanın Milli Məhkəmələrində və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsində təmsil edib.

“Mövcud məlumata görə, Əfqan Sadıqovu Azərbaycanda yüksək vəzifəli məmura qarşı hədə-qorxu ilə tələbetmə ittihamı elan edən Azərbaycan hökumətinin tələbi əsasında gürcü hüquq mühafizəçiləri həbs edib. Gürcüstan Prokurorluğu ehtiyat tədbiri olaraq Sadıqov barəsində həbs cəzası tələb edir. Gürcüstan tərəfinin Sadıqovun sadələşdirilmiş şəkildə Azərbaycana ekstradisiyasını planlaşdırdığı şübhə doğurur”, “Gürcüstanın Hüquqları” (Rights Georgia) hüquq müdafiə təşkilatı Facebook hesabında bildirib.

Bundan öncə Sadıqov iyulun 17-də Gürcüstandan Ankaraya getmək istəyərəkən Tbilisi aeroportunda saxlanılıb. Jurnalist ölkədən xaricə buraxılmasa da, bir qədər sonra sərbəst buraxılıb.

Sadıqov iyulun 17-də Amerikanın Səsinə deyib ki, onu Tbilisi aeroportunda pasport-nəzarət keçidində saxlayıblar.

Jurnalist Amerikanın Səsinə deyib ki, onun Gürcüstan aeroportundan xarici ölkələrə buraxılmaması sifarişini Azərbaycan hakimiyyəti verib.

“Bu, mənim son vaxtlar dərc etdiyim tənqidi yazılar və videolarımla bağlıdır. Hazırda barəmdə hər hansı cinayət işi yoxdur. Lakin hesab edirəm ki, ölkəyə dönsəm tənqidi yazılarıma görə məni də digər juranlistlər kimi şərləyib həbs edəcəklər. Gürcüstanda da təhdidlərə məruz qalmışam. Hətta Azərbaycanda yaşayan ailə üzvlərimi hüquq-mühafizə orqanlarından zəng edib təhdid ediblər. Deyiblər ki, Əfqan tənqidi yazılarını dayandırmasa, ailənin taleyi heç də yaxşı olmayacaq. Bu səbəbdən Gürcüstanı tərk etmək istəyirik”, o qeyd edib.

Bununla yanaşı, rəsmi Bakı jurnalistin Gürcüstandan çıxışına qadağa qoyulıması ilə bağlı iddiasına hələ münasibət bildirməyib.

Jurnalist ötən il dekabrın 24-dən Gürcüstanda yaşayır. O, Gürcüstana müalicə üçün getdiyini və sonra təhdidə məruz qaldığından ölkəyə qayıtmasının təhlükəli olduğunu bildirib.

Azel.TV saytının rəhbəri Əfqan Sadıqov bundan öncə 2020-ci ilin mayında hədə yolu ilə pul tələb etmək ittihamı ilə həbs edilib. 3 noyabr 2020-ci ildə məhkəmə onu yeddi il azadlıqdan məhrum edib. Apellyasiya Məhkəməsi cəza müddətini 6 ilədək, Ali Məhkəmə isə 4 ilədək azaldıb.

2 il 15 gün həbsdə saxlanıldıqdan sonra prezidentin əfv sərəncamı ilə azadlığa buraxılıb. O, həbsxanada 242 gün aclıq edib.

Yerli hüquq müdafiəçiləri onu siyasi məhbus kimi tanıyıb.

Amerikanın Səsi

Fazil Qasımov

49 gündür Penitensiar Xidmətin müalicə müəssisəsində aclıq edən Fazil Qasımovun vəziyyəti kritik olaraq qalır. Bu barədə Turan agentliyinə onun vəkili Rövşanə Rəhimova avqustun 1-də Qasımova baş çəkdikdən sonra bildirib.

“Onun arterial təzyiqi 70/50 səviyyəsindədir, böyrəklərdə və ayaqlarda şiddətli ağrı var, artıq ayaq üstə dayana bilmir, çəkisi təxminən 50 kiloqramdır.

Mən və müalicə müəssisəsinin administrasiyası aksiyanı dayandırmasını xahiş etdik, buna baxmayaraq, o, aclığı davam etdirəcək”, – vəkil deyib.

* Fazil Qasımov 7 avqust 2023-cü ildə Türkiyədə saxlanılıb və Azərbaycana gətirilib. O,  Cinayət Məcəlləsinin 204.3.1-ci (mütəşəkkil qrupun tərkibində saxta pulların hazırlanması, alınması və ya satışı) maddəsilə ittiham olunub.

İstintaq bildirir ki, o, saxta pulları sonradan həbs olunmuş müxalifətçi siyasətçi Qubad İbadoğluna verib.

Bu yaxınlarda Qasımov baş prokuror, ombudsman, yerli və beynəlxalq ictimaiyyətə müraciətində bildirib ki, bu ifadələri işgəncə altında verib. O,  ifadələrdən imtina edərək İbadoğluna saxta pul vermədiyini, onunla heç vaxt FETO (Türkiyədə terror təşkilatı kimi tanınan Fətullah Gülən hərəkatı) mövzularında müzakirələr aparmadığını bildirib. Fazil Qasımov əsassız cinayət təqibinə və istintaqın əvvəlində məruz qaldığı işgəncələrə etiraz olaraq iyunun 14-dən aclıq edir.

Turan

Emin İbrahimov

Keçmiş diplomat Şüvəlan İstintaq Təcridxanasında saxlanılan Emin İbrahimov əsassız həbs olunmasına etiraz edərək 9 gündür aclıq edir. O, cinayət təqibi dayandırılana qədər aclığı davam etdirmək niyyətindədir, İbrahimovun yaxınları Turan-a bildiriblər.

Öz növbəsində hüquq müdafiəçisi Rüfət Səfərov bildirib ki, istintaq təcridxanasının administrasiyasının göstərişilə İbrahimov məhkumlar tərəfindən təhdidlərə məruz qalıb.

İctimaiyyətin diqqətini cəlb etdikdən sonra İbrahimov 2 nəfərlik kameraya köçürülüb. Ancaq bu, kifayət deyil, tibbi-sanitariya hissəsinə köçürülməli və tibbi nəzarətə verilməlidir, hüquq müdafiəçisi hesab edir.

“Emin İbrahimov “vicdan məhbusu”dur. İfadə azadlığı kontekstində həbs edilib. Azad fikirlərinə görə işgəncəyə, pis rəftara məruz qalıb. Emin İbrahimovun timsalında siyasi məhbuslara göstərilən münasibət Azərbaycanda hüquqi nihilizmin öz apogeyində olmasından xəbər verir. İbrahimovun həyat və sağlamlığına görə məsuliyyəti birbaşa ölkə rəhbərliyi daşıyır”, – Səfərov deyib.

Emin İbrahimov iyulun 22-də saxlanılıb. 2 gündən sonra o, Qaraçuxur qəsəbəsinin sakini Kamal Şükürova bıçaq xəsarəti yetirməkdə ittiham olunub (Cinayət Məcəlləsinin 126.2.4-cü maddəsi, silahdan istifadə etməklə qəsdən sağlamlığa zərər vurma) və 221.1-ci maddə (xuliqanlıq). O bu ittihamları rədd edib və cinayət işini hakimiyyəti tənqid etməsilə əlaqələndirib.

Keçmiş diplomat Emin İbrahimov 2007- 2020-ci illərdə diplomatik xidmətdə olub. 2012-2016-cı illərdə Azərbaycanın ABŞ-dakı səfirliyinin ikinci katibi, 2016-2020-ci illərdə Uruqvayda müvəqqəti işlər vəkili olub.

13 Mart 2020-ci ildə ölkədə seçki hüququ və azadlıqların yatırılmasına etiraz olaraq Xarici İşlər Nazirliyinə istefa ərizəsi verib və diplomatik fəaliyyətindən gedib. Bundan sonra vətəndaşların hüquqlarının pozulmasına və saxtakarlığa görə Azərbaycan hakimiyyətini tənqid edib, KİV və sosial şəbəkələrdə çıxış edib.

Turan 

ABŞ Azərbaycanda insan hüquqları sahəsində mövcud duruma “diplomatiya” ilə diqqət yetirir.

Bu barədə Dövlət Departamentinin mətbuat katibinin müavini Vedant Patel iyulun 30-da ənəvi brifinqdə Turan Agentliynin Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyəti üzvlərinin, o cümlədən keçmiş diplomatın və milli azlıq fəalının son həbsləri ilə bağlı sualının cavabında deyib.

“Biz diqqətimizi diplomatiyaya yönəltməyə davam edəcəyik”, o qeyd edib.

ABŞ-ın bu problemi həll etmək üçün istifadə edə biləcəyi başqa vasitələr barədə suala cavabda Patel deyib: “ABŞ-ın başqa üsulları yoxdur”.

Xatıraladaq ki, yerli hüquq müdafiəçiləri ölkədə üç yüzdən çox insanı siyasi məhbus kimi tanıyıb. Ötən həftə, iyulun 24-də daha bir hökumət tənqidçisi, keçmiş diplomat Emin İbrahimov Bakıda bıçaqla xəsarət yetirmək ittihamı ilə saxlanılıb. İbrahimov ittihaı qəti şəkildə rədd edir və siyasi kimi qiymətləndirir. Bundan əlavə, hakimiyyət iyulun 22-də etnik talış tədqiqatçısı İqbal Əbilovu dövlətə xəyanət və etnik ədavətin qızışdırılması ittihamı ilə həbs edib.

Patelin dedikləri Dövlət Departamentinin sözçüsü Metyu Millerin Azərbaycandakı son həbslərlə bağlı X platformasında narahatlığını ifadə etməsindən bir neçə gün sonraya təsadüf edir, o növbəti dəfə hökuməti tanınmış alim Qubad İbadoğlunu və “haqsız yerə həbs edilən bütün digər şəxsləri” azad etməyə çağırıb.

Öz növbəsində, Azərbaycan hakimiyyəti ölkədə insanların iradəsinə görə təqib edilmədiyini bildirir və tənqidlətri qəbul etmir.

Amerikanın Səsi