Azər Qasımlı

Noyabrın 25-də Siyasi Menecment İnstitutunun rəhbəri Azər Qasımlı Bakı şəhər Baş Polis İdarəsində şahiq qismində dindirilib. O, üç saat yarımdan sonra sərbəst buraxılıb.

Azər Qasımlı Amerikanın Səsinə bildirib ki, bir cinayət işi üzrə “şahid qismində” dindirilib.

Qasımlı yazılı iltizam verdiyinə görə hansı cinayət işindən söhbət getdiyini deməyib.

O, rəhbərlik etdiyi Siyasi Menecment İnstitutunun fəaliyyəti barədə də xeyli suallar verildiyini deyib.

Siyasi Menecment İnstitutunun rəhbərinin ölkədən çıxışına qadağa qoyulmasına gəlincə, ona bu barədə məlumatın daha sonra veriləcəyi bildirilib.

Azər Qasımlıya noyabrın 22-də Bakı Beynəlxalq Aerportunda bildirilib ki, ölkədən çıxışına qadağa qoyulub.

Onun Amerikanın Səsinə verdiyi məlumata görə, noyabrın 22-də Çexiyanın paytaxtı Praqaya, oradan da Berlinə səfər edəcəkdi.

“Pasport nəzarətində dedilər ki, Daxili İşlər Nazirliyi ölkədən çıxışıma qadağa qoyub. Formal səbəbini bilmirəm. Lakin hesab edirəm ki, bu qadağa siyasi qərardır və hakimiyyətin siyasətini tənqid etdiyimə görə mənə qarşı təzyiqdir. Bu qadağa qeyri-qanunidir və yalnız şərləmə əsasında qoyula bilər”, o bildirib.

Daxili İşlər Nazirliyi Azər Qasımlının ölkədən xaricə buraxılmamasının səbəbləri ilə bağlı hələ açıqlama verməyib.

Amerikanın Səsi 

Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi (AİHM) noyabrın 21-də elan etdiyi qərarında Azadlıq qəzeti və jurnalist Ramin Cəbrayılzadəyə (Deko) ifadə azadlığının pozuntusunu tanıyıb.

“Azadlıq və Cəbrayılzadə Azərbaycana qarşı” işi 2016-cı ildə çapını dayandırmalı olan qəzetin dərc etdiyi məqalələrə görə cərimələnməsi ilə bağlı olub. Qəzetlə yanaşı məqalələrin müəllifi Ramin Deko da məhkəmə tərəfindən cərimələnib.

Belə ki, 2012-ci ildə Azadlıq qəzeti Bakı şəhərindəki Binə ticarət mərkəzinin sahibi Kəbirə Məmmədova barəsində Dekonun qələmə aldığı 2 məqalə dərc etmişdi. Məqalələrdə ticarət mərkəzi rəhbərinin icarədarlardan əlavə pul tələb etməsindən bəhs edilirdi.

Həmin məqalələrdə ifadə olunan məlumatların yalan, böhtan və onun reputasiyasına xələl gətirdiyini iddia edən ticarət mərkəzi rəhbəri jurnalisti və qəzeti mülki qaydada məhkəməyə verib, təzminat tələb etmişdi. Mətbuat orqanı isə məsələnin ictimai maraq doğuran məsələ olduğunu vurğulayaraq sahibkarın reputasiyasına xələl gətirməklə bağlı ittihamları rədd edirdi.

Yasamal Rayon Məhkəməsi 22 oktyabr 2012-ci ildə Məmmədovanın şikayətini təmin edərək Azadlıq qəzetini 30 min manat, jurnalist Ramin Dekonu 2 min manat cərimələmişdi. Yuxarı məhkəmələr isə qərarı olduğu kimi qüvvədə saxlamışdı.

AİHM qarşısında Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 10-cu maddəsinə əsaslanan ərizəçilər daxili məhkəmələrin qərarlarının onların ifadə azadlığı hüquqlarını pozduğunu iddia edirdilər.

Avropa Məhkəməsi qərarında mübahisələndirilən məqalələrin mövzusunun ictimai maraq doğuran məsələlərə aid olduğunu vurğulayıb və qeyd edib ki, yerli məhkəmələr məqalələrdə yer alan iddiaların jurnalistdən, yoxsa onun müsahiblərindən qaynaqlandığını nəzərə almayıb, ticarət mərkəzi rəhbərinin məqalələrin onun reputasiyasına xələl gətirdiyinə dair iddialarını olduğu kimi qəbul etməklə kifayətləniblər.

Məhkəmə qeyd edir ki, məqalədə yer alan iddialar jurnalistdən deyil, onun müsahiblərindən qaynaqlanıb. Bundan əlavə, jurnalist ticarət mərkəzinin rəhbəri əlaqə saxlamağa, iddiaların doğruluğunu yoxlamağa və onun mövqeyini öyrənməyə çalışsa da, o, bundan imtina edib.

AİHM qənaətə gəlib ki, yerli məhkəmələr ərizəçilərin hüquqlarına müdaxiləni əsaslandırmaq üçün müvafiq və kifayət qədər əsaslar təqdim etməyiblər. Beləliklə, müdaxilənin “demokratik cəmiyyətdə zəruri” olmadığı və ifadə azadlığının pozulduğu müəyyən edilib.

Qərara əsasən, Azərbaycan hökuməti Ramin Dekoya mənəvi zərər əvəzi olaraq 2 min avro, hüquqi xərclərə görə ərizəçiləri təmsil edən vəkil Rəşid Hacılıya 1500 avro ödəməlidir.

Qubad İbadoğlun

Dünyanın 28 ölkəsini təmsil edən 100 Universitetdə və Elmi-Təqdiqat Mərkəzlərində çalışan 157 akademik, professor və tədqiqatçı Ədalət naminə Maqnitski Fondunun təşkilatçılığı ilə COP29-un prezidenti Muxtar Babayevə məktub ünvanlayaraq, onu professor Qubad İbadoğlunun azad edilməsini dəstəkləməyə çağırıb.

Azərbaycanın COP29 iqlim konfransına ev sahibliyi etdiyi bir vaxtda göndərilən məktubda doktor İbadoğlunun kritik səhhətinə və onun korrupsiya ilə mübarizəyə və qalıq yanacaq sənayesində şəffaflığın təşviqinə verdiyi töhfələrə istinad edərək, təcili tədbirlər görülməsinə çağırılır.

Alimlər doktor İbadoğlunun iqlim konfransının məqsədlərinə sadiqliyini vurğulayaraq, Azərbaycanı akademik azadlıq və insan hüquqlarına sadiqliyini nümayiş etdirməyə çağırıb. Alimlər fəalın səhhətinin pisləşməsi, o cümlədən şəkərli diabet, ciddi ürək və böyrək problemləri, həbsdə olduğu müddətdə qeyri-adekvat tibbi xidmət göstərilməsindən narahat olduqlarını bildiriblər.

Müraciəti imzalayanlar doktor İbadoğluna qarşı ittihamların şəffaf şəkildə nəzərdən keçirilməsini, tibbi xidmətə çıxışın yaxşılaşdırılmasını və onun qeyd-şərtsiz azadlığa buraxılmasını tələb ediblər.

Sənəddə vurğulanır ki, Azərbaycanın məsələyə yanaşması onun iqlim liderliyinə olan istəklərinə ziddir və COP29 zamanı onun beynəlxalq statusunu sarsıda bilər.

Məktubu imzalayanlar arasında Harvard, Yale, Oxford, Kembric, Kolumbiya, George Washington, London İqtisad Məktəbi (LSE), UCL, SOAS, Exeter, Duke, Şimali Karolina, Rutgers, Brown, Leeds, Leiden, George Mason, Cənubi Kaliforniya Universitetlərinin, King, Trinity, Amherst, Williams, Wellesley, New, Hunter, Wheaton kolleclərinin professorları da var.

Azərbaycan hökuməti hələlik müraciətə reaksiya verməyib.

Xatırladaq ki, BMT-nin İqlim Dəyişikliyi konfransı (COP29) üçün Bakıda səfərdə olan Norveçin beynəlxalq inkişaf naziri Anne Beate Tvinneraym noyabrın 17-də Qubad İbadoğlunu yaşadığı evdə ziyarət edib.

Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin 204.3.1-ci (satış məqsədi ilə hazırlama, o cümlədən saxta pul və ya xarici valyuta əldə etmə və ya satma – eyni əməllər mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədildikdə), 167-3.1-ci (Dini ekstremist materialları, yəni dini ekstremist fəaliyyəti həyata keçirməyə çağıran və ya belə fəaliyyəti əsaslandıran, yaxud belə fəaliyyətin zəruriliyinə bəraət qazandıran materialları hazırlama, saxlama və ya yayma) maddələri ilə ittiham olunan Qubad İbadoğlu 2023-cü ilin iyulun 23-də həbs edilib.

Yaxınları onun saxlanılarkən zorakılığa məruz qaldığını, həbsdə olduğu müddətdə zəruri tibbi yardım alması üçün şərait yaradılmadığını və nəticədə səhhətində ciddi problemlərin yarandığını bildiriblər.

Çoxsaylı yerli və beynəlxalq çağırışlardan sonra aprelin 22-də İbadoğlunun həbsi ev dustaqlığı tədbiri ilə əvəz edilib.

Mayın 21-də isə ev dustaqlığı müstəntiqin qərarı ilə polisin nəzarətinə verilmə ilə əvəz olunub və iş üzrə istintaqın müddəti daha 3 ay (avqustun 20-dək) uzadılıb. Bununla yanaşı, iyulun 29-da İbadoğlu ilə bağlı cinayət işinin istintaqı qeyri-müəyyən vaxtadək təxirə salınıb.

Qubad İbadoğlu ona qarşı irəli sürülən ittihamları qəbul etmir və həbsinin siyasi sifariş olduğunu qeyd edir.

Qubad İbadoğlunun xaricdə müayinə və müalicə olunması üçün ölkədən buraxılması icazə verilməsi tələbi ilə çoxsaylı beynəlxalq təşkilatlar, Avropa Parlamentinin, Avropa Şurası Parlament Assambleyasının deputatları, ABŞ Dövlət Departamenti, həmçinin çoxsaylı ABŞ senatorları və konqresmenləri Azərbaycan hökumətinə müraciət edib.

Amma hökumət hələ də iqtisad elmləri doktoru Qubad İbadoğlunu ölkədən xaricə buraxmaqda qərarlı deyil. Rəsmi Bakı cinayət işinin siyasi motivli olduğuna dair fikirlərin “kökündən yanlış və qəbuledilməz” olduğunu qeyd edib.

Amerikanın Səsi