İmişli rayonunda ictimai yerdə törətdikləri xuliqanlıq hərəkətlərinə görə bir qrup şəxs həbs edilib.

Bu barədə Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidməti məlumat yayıb.

Məlumatda deyilir ki, başlanmış cinayət işi ilə əlaqədar istintaq olunan şəxslər vəkillə təmin olunub, istintaqın obyektiv aparılması üçün qanuna müvafiq tədbirlər görülür.

Bununla yanaşı, Mətbuat xidməti həbs edilən şəxslərin sayı və kimliyi barədə məlumat yaymayıb. Mətbuat xidmətinin həbs edilənlərin fotolarını mətbuata təqdim edib. Fotoda 9 nəfər görünür.

İmişlidə baş verən qəza hadisəsi ilə bağlı isə prokurorluqda cinayət işi qaldırılıb.

Baş Prokurorluğun Mətbuat xidmətinin məlumatına görə, yanvarın 18-də İmişli şəhəri, Abbasqulu Şadlinski küçəsində Dövlət Yol Polisi avtomobilinin iştirakı ilə ölümlə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib.

Jurnalistləri Müdafiə Komitəsinin (CPJ) 2024-cü il üzrə hesabatına əsasən, Azərbaycan jurnalistlərin ən çox həbs edildiyi ölkələr sırasındadır.

Beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatının 2023-cü ilin sonlarından 2024-cü ilin 1 dekabr tarixinədək apardığı siyahıyaalma Azərbaycanda 13 jurnalist və media əməkdaşının həbs olunduğunu göstərir.

Ancaq bura “Meydan TV” xəbər saytının həmin tarixdən sonra həbs edilən 6 jurnalistini, habelə yanvarın 17-də həbs edilən “Toplum TV” jurnalist Fərid İsmayılovu əlavə etdikdə rəqəmlər daha da artır.

Azərbaycan hökuməti jurnalistlərin konkret cinayət əməllərinə dair şübhələr əsasında həbs edildiyini bildirsə də, insan hüquqları təşkilatları, o cümlədən CPJ hökumətə tənqidi mövqeyi ilə seçilən müstəqil media orqanlarının hədəf alınmasını siyasi motivli, jurnalistlərə qarşı ittihamları qondarma hesab edir.

Hesabatda ötən il dekabrın 1-də dünyada 361 jurnalistin dəmir barmaqlıqlar arxasında olduğu, 2022-ci ildə qeydə alınmış qlobal rekorddan (ən az 370 nəfər) bəri ən pis nəticənin qeydə alındığı bildirilir.

Çin, İsrail, Tunis və Azərbaycan da daxil olmaqla bir çox ölkələrin həbslərin sayına görə yeni rekordlar müəyyənləşdirdiyini vurğulayan müəlliflər, ötən il ərzində jurnalist həbslərinin əsas amillərini avtoritar repressiya, müharibə, siyasi və ya iqtisadi qeyri-sabitlik olduğunu göstərirlər.

CPJ-nin baş direktoru Codi Ginsberq fikrincə jurnalistlərə qarşı hücumların artması demək olar ki həmişə digər azadlıqlara, o cümlədən məlumat vermək və almaq azadlığı, sərbəst toplaşmaq, hərəkət etmək və etiraz etmək azadlıqlarına qarşı hücumların artmasından əvvəl baş verir.

“Bu jurnalistlər gündəlik həyatımızda vacib olan məsələləri – siyasi korrupsiyanı, ətraf mühitin deqradasiyasını, maliyyə pozuntularını ifşa etdiklərinə görə həbs edilir və cəzalandırılır”, Codi Foster qeyd edib.

Hesabatda Azərbaycanda ötən il ərzində həbs edilən jurnalistlərinin əksəriyyətinin ölkədə qalan son müstəqil media orqanlarının, o cümlədən yüksək rütbəli dövlət məmurlarının korrupsiya əməllərini araşdıran “Abzas Media” xəbər saytının əməkdaşları olduğu bildirilir.

Abzas Media xəbər saytına qarşı təqiblər 2023-cü ilin noyabrında başlayıb. Saytın direktoru Ülvi Həsənli ötən il noyabrın 20-də saxlanılıb. Həmin gün onun evində və Abzas Medianın ofisində axtarış aparılıb və ofisdən 40 min avro pul tapıldığı iddia edilib.

Həsənli ilə eyni gündə saytın direktor müavini Məhəmməd Kekalov, növbəti gün isə Abzas Medianın baş redaktoru Sevinc Vaqifqızı saxlanılıb.

Daha sonra jurnalistlər Nərgiz Absalamova, Elnarə Qasımova və araşdırmaçı jurnalist Hafiz Babalı da həbs olunub.

Bu il mayın 30-da isə “Abzas Media işi” üzrə iqtisadçı, Azadlıq Radiosunun əməkdaşı Fərid Mehralızadə də saxlanılıb.

Jurnalistlər saxlanılarkən “qaçaqmalçılıq”da ittiham edilsələr də, sonradan onların hamısına qarşı “qanunsuz sahibkarlıq, çirkli pulların yuyulması, vergidən yayınma, sənədlərin saxtalaşdırılması” kimi ümumilikdə yeddi yeni maddə ilə ittihamlar da irəli sürülüb.

Jurnalistlər ittihamları rədd edir və özlərini təqsirli bilmirlər. Abzas Media həbslərin “ölkə prezidentinin və onun təyin etdiyi məmurların korrupsiya cinayətləri ilə bağlı silsilə araşdırmalar”la bağlı olduğunu bildirib.

Abzas Media jurnalistləri ilə yanaşı 2023-cü ilin sonlarında Kanal 13 internet televiziyasının təsisçisi Əziz Orucov və əməkdaşı Şamo Eminov həbs ediliblər. Eminov ötən ilin sonlarında sərbəst buraxılsa da, Orucovun məhkəməsi hazırda davam edir.

Bununla yanaşı, 2023-cü ilin sonlarında “Kanal 11” internet televiziyasının direktoru Teymur Kərimov, “azerinfo.az” xəbər saytının rəhbəri İbrahim Hümbətov və “dunyaninsesi.az” saytının rəhbəri Ərşad İbrahimov Cinayət Məcəlləsinin müxtəlif maddələri üzrə ittiham edilərək həbs ediliblər.

Teymur Kərimov ötən il dekabrın 28-də “hədə-qorxu ilə tələb etmə” ittihamı ilə təqsirli bilinərək 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.

Ötən ilin martında Azərbaycanda daha bir media orqanı hüquq-mühafizə orqanlarının hədəfi olub. “Toplum TV” internet televiziyasının redaksiyasına polis reydindən sonra media orqanının təsisçisi Ələsgər Məmmədli və əməkdaşı Müşfiq Cabbar “qaçaqmalçılıq” ittihamı ilə həbs edilib. “Toplum TV”-nin digər əməkdaşları da cinayət işinə cəlb edilib. Həmin vaxt polis nəzarətinə verilən jurnalist Fərid İsmayılov ötən gün həbs edilib.

“Toplum TV işi” üzrə qeyri-hökumət təşkilatı “Demokratik Təşəbbüslər İnstitutu” və yeni yaradılmış siyasi platforma “III Respublika Platforması”nın (ResPlatforma) ofislərinə də ötən ilin martında polis reydləri həyata keçirilib və nəticədə hüquq müdafiəçisi Akif Qurbanov, “ResPlatforma”nın qurucu heyət üzvü Ruslan İzzətli, eləcə də vətəndaş cəmiyyəti fəalları Əli Zeynal, Ramil Babayev və İlkin Əmrahov da “qaçaqmalçılıq” ittihamı ilə həbs edilib.

Hüquq müdafiə təşkilatlarının “misligörünməmiş repressiyalar”, Sərhədsiz Reportyorlar təşkilatının “jurnalist ovu” kimi dəyərləndirdiyi təqiblər çərçivəsində ötən ilin aprelində “meclis.info” saytının rəhbəri, jurnalist İmran Əliyev də həbs edilib.

Azərbaycanın ötən ilin noyabr ayında Bakıda keçirilən BMT-nin İqlim Dəyişmələri Konfransı (COP29) ərəfəsində təzyiqləri azaldacağına dair gözləntilər olsa da, konfransdan sonra dekabrın 6-da bu dəfə “Meydan TV” jurnalistləri hədəfə alınıb.

Azərbaycan polisi dekabrın 6-da keçirdiyi əməliyyatla Meydan TV-nin baş redaktoru Aynur Elgünəş və əməkdaşları Aytac Tapdıq, Natiq Cavadlı, Xəyalə Ağayeva, Aysel Umudovanı, habelə müstəqil jurnalist Ramin Dekonu saxlayıb. Onlar da “qaçaqmalçılıq” ittihamı ilə həbs ediliblər.

Azərbaycanda jurnalistlərə və fəallara qarşı 2023-cü ilin sonlarından başlayan təqiblərin dayandırılmasına dair çoxsaylı çağırışlara baxmayaraq, azərbaycanlı rəsmilər fikir və mətbuat azadlığının hədəf alınması, jurnalistlərin əsassız həbsi ilə bağlı ittihamları rədd edir və ölkədə fundamental hüquq və azadlıqların, eləcə də media azadlığının “tam olaraq” təmin edildiyini vurğulayır.

Rəsmi Bakı daha əvvəl bir neçə dəfə jurnalistlərə və fəallara qarşı cinayət işlərinin siyasi motivli olduğuna dair fikirlərin “kökündən yanlış və qəbuledilməz” olduğunu bəyan edib.

Ancaq yerli hüquq müdafiə təşkilatlarına əsasən, Azərbaycanda hazırda 300-dən artıq siyasi məhbus var.

Azərbaycan Sərhədsiz Reportyorların 2024-cü il Qlobal Mətbuat Azadlığı İndeksində media azadlığı sahəsində 180 ölkə arasında 164-cü yerdə qərar tutub.

Amerikanın Səsi 

Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası (AXCP) bildirir ki, yanvarın 15-də saxlanan iki üzvü inzibati qaydada həbs olunub.

Partiyadan AzadlıqRadiosuna verilən məlumata görə, Lənkəran şöbəsinin üzvü Ramil Eynəliyev və Xəzər şöbəsinin fəalı Əlisahib Kərimov 30 sutka müddətinə inzibati qaydada həbs olunublar:

“Onların rəsmən nədə ittiham olunduqları, hələlik, bəlli deyil”.

AXCP-dən habelə qeyd ediblər ki, həbslərin əsl səbəbi fəalların siyasi fəaliyyəti və sosial şəbəkələrdə yazdıqları tənqidlərdir:

“Yanvarın 15-də həmçinin saxlanan Ordubad şöbəsinin üzvü Əsgər Ağasoy barəsində isə dəqiqləşdirmə apara bilməmişik”.

Bu məlumatlara Daxili İşlər Nazirliyi və başqa rəsmi qurumlardan isə münasibət öyrənmək mümkün olmayıb.

Xatırlatma

Müxalifətdə olan AXCP-nin bir çox üzvləri vaxtaşırı əsasən polisin qanuni tələbinə əməl etməmək, xuliqanlıq ittihamları ilə inzibati qaydada həbs edilirlər. AXCP-nin hazırda 12 üzvü isə uzunmüddətli həbsdədir. Onlar müxtəlif ittihamlarla üzləşsələr də, partiya onların hamısının siyasi sifarişlə həbs edildiyini açıqlayıb.

Bəzi yerli hüquq-müdafiə təşkilatlarının hazırladıqları siyahıya görə, hazırda Azərbaycan həbsxanalarında 300-dən çox siyasi məhbus var. Azərbaycan rəsmiləri isə ölkədə siyasi məhbus olması ilə bağlı deyilənləri qəbul etmirlər. Onlar vurğulayırlar ki, siyasi məhbus siyahısında yer alan şəxslər sırf törətdikləri əmələ görə mühakimə ediliblər.

Ancaq beynəlxalq insan haqları qrupları da hökuməti haqsız tutulanları azad etməyə çağırır.

AzadlıqRadiosu

“Human Rights Watch” (HRW) beynəlxalq insan haqları təşkilatı yanvarın 16-da bu il üçün qlobal hesabatını diqqətə yetirib. Orada Azərbaycana ayrıca bir bölüm ayrılıb. Bu bölümdə ötən il Azərbaycanda təməl hüquqların durumundan söz açılır, insan hüquqlarının pozulduğu hallardan söhbət gedir, ayrı-ayrı olayların zaman ardıcıllığı və detalları verilir.

Hesabatda bildirilib ki, 2024-cü ilin noyabrında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) İqlim Dəyişikliyi üzrə COP29 Konfransına ev sahibliyi etdiyi dövrdə belə Azərbaycan hökuməti ölkədə tənqidçilərə qarşı repressiyaları dayandırmayıb.

“Konfransdan öncəki aylarda hakimiyyət orqanları jurnalistlər, insan hüquqları müdafiəçiləri və fəallar da daxil, onlarla şəxsi siyasi gərəkçəli ittihamlarla həbs edib. Söz, sərbəst toplaşma və təşkilatlanma azadlıqları hüquqlarına müdaxilə olunub, vətəndaş cəmiyyətini iflic edən qanunlar tətbiq edilib. Həbsxanalarda işgəncə və qaba davranış halları da ara verməyib”, – hesabatda belə yazılıb.

Sənəddə ötən ilin fevral və sentyabr aylarında ölkədə keçirilən növbədənkənar prezident və parlament seçkilərinə də toxunulub. Bildirilib ki, bu seçkilər “azad və ədalətli seçki standartlarına cavab verməyib və tənqidi səslərin boğulduğu və rəqabətin olmadığı ortamda gerçəkləşib”.

HRW xatırladıb ki, Azərbaycan hökuməti əsas öhdəlikləri yerinə yetirmədiyindən ötən ilin yanvarında Avropa Şurası Parlament Assambleyası (AŞPA) ölkənin nümayəndə heyətinin mandatını ratifikasiya etməyib.

Hökumət tənqidçilərinin izlənməsi

Təşkilatın hesabatında bildirilib ki, öncəki illərdəki kimi, 2024-cü ildə də bənzər basqılar sürüb və hakimiyyət orqanları nüfuzlu tənqidçiləri hədəf alıb:

“Siyasi müxaliflərə, jurnalistlərə və vətəndaş cəmiyyəti fəallarına qarşı yalan və əsassız ittihamlar irəli sürülüb”.

Xatırladılıb ki, ötən il hakimiyyət iki doktorantı – İkinci Qarabağ savaşının açıq tənqidçisi Bəhruz Səmədovu və talış etnik azlığı üzrə ixtisaslaşan İqbal Əbilovu xəyanət ittihamları ilə həbsə atıb.

Sənəddə hökumət tənqidçiləri sırasında seçki müşahidəçi qrupunun rəhbəri Anar Məmmədlinin, keçmiş diplomat Emin İbrahimovun, iqtisadçı şərhçi Fərid Mehralızadənin, müxalifət fəalı Tofiq Yaqublunun, parlament analizləri təqdim edən saytın təsisçisi İmran Əliyevin və 2023-cü ildə İsveç tərəfindən sığınacaq müraciəti rədd edildikdən sonra deportasiya olunan onlayn tənqidçi Famil Xəlilovun həbslərinə də diqqət çəkilib, onların hamısının məhkəmə iclaslarınadək həbsdə saxlanıldığı vurğulanıb.

2023-cü ilin iyulunda “saxtakarlıq və ekstremizm” ittihamları ilə həbs edilmiş Qubad İbadoğlunun ötən ilin aprelində ev dustaqlığına buraxıldığı və hələ də ciddi polis nəzarətində qaldığı qeyd olunub.

Sürən istintaqlar çərçivəsində hökumətin bir çox şəxsə səyahət qadağası tətbiq etdiyi də bildirilir. Belə şəxslərdən Bəhruz Səmədovla bağlı istintaqı müstəqil şəkildə araşdıran Cavidan Ağayevin və jurnalist Səməd Şıxının adları çəkilir.

“Human Rights Watch” hesabatında 2024-cü ilin mayında Azərbaycan prezidentinin əfv fərmanı imzaladığını, ancaq siyasi motivli ittihamlarla həbsdə olan heç bir şəxsin adının siyahıya daxil edilmədiyini vurğulayır.

Söz azadlığı və media

Sənəddə Azərbaycanda söz və media azadlığının durumu da əksini tapıb. Xatırladılıb ki, “2023-cü ilin noyabrından bəri hakimiyyət orqanları, ən azı, üç müstəqil media platformasını – “AbzasMedia”nı, ToplumTV-ni və “Kanal 13″ü hədəf alıb, onların müxbirlərini və digər işçilərini saxta qaçaqmalçılıq ittihamları ilə həbs edib”. Bu media orqanları ilə bağlantılı, ən azı, 12 media işçisi və digər şəxslərin hələ də həbsdə saxlanıldığı vurğulanıb. Onların arasında Ülvi Həsənli və Sevinc Vaqifqızının, Hafiz Babalı, Nərgiz Absalamova, Məhəmməd Kekalov, Elnarə Qasımova, Şamo Eminov, Müşfiq Cabbarov və Əziz Orucov da daxil, bir çox jurnalist və media işçisinin adları var.

Sənəddə deyilir ki, 2024-cü ilin avqustunda “AbzasMedia” jurnalistlərinə və Fərid Mehralızadəyə qarşı vergi ödəməmək, sənəd saxtalaşdırmaq və pul yuyulması kimi ittihamlar irəli sürülüb.

Hesabatda ötən ilin martında ToplumTV ofisinin möhürlənməsi, bütün avadanlıqlarının müsadirəsi, eləcə də ToplumTV ilə əməkdaşlıq edən beş vətəndaş cəmiyyəti və siyasi fəalın – Akif Qurbanovun, Ruslan İzzətlinin, İlkin Əmrahovun, Ramil Babayevin və Ələsgər Məmmədlinin həbsinə diqqət çəkilib.

Sənəddə 2023-cü ildə Söyüdlü kəndində baş vermiş etirazlara qatılan bir şəxsin narkotik maddə saxlaması ittihamı ilə cəzalandırıldığı faktı da yer alıb.

İşgəncə və qaba davranış

Hesabatda saxlanılanlarla qaba davranıldığı və onlara işgəncə verildiyi halların olduğu bildirilir. Polis tərəfindən zorakılığa, işgəncə və pis rəftara məruz qalmalarıyla bağlı Fazil Qasımovla İmran Əliyevin ifadələrinə diqqət çəkilib. Sənəddə 20 il həbs cəzasına məhkum edilmiş dindar Taleh Bağırzadənin həbsxanada olduqca pis şəraitdə saxlanılmasına dair ifadəsi də qeyd olunub. Həbsdə olan jurnalist Ülvi Həsənlinin təcridxanada, ən azı, 58 işgəncə və ya qaba davranış halını sənədləşdirməsi ayrıca vurğulanıb.

Sənəddə “Tərtər işi” ilə bağlı məqamlar da yer alıb. Qeyd olunub ki, 2024-cü ilin oktyabrınadək Tərtər hadisələrində hərbçilərə işgəncə verilməsinə görə 18 hərbi qulluqçu azadlıqdan məhrum edilib. Bu şəxslər işgəncə, qeyri-insani rəftar, ağır bədən xəsarətləri yetirmə və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə ittihamları ilə məhkum ediliblər.

Hesabatda xatırladılıb ki, Azərbaycan Avropa Şurasının İşgəncələrin və Qeyri-insani və ya Ləyaqəti Alçaldan Rəftar və Cəzaların Qarşısının Alınması Komitəsi (CPT) ilə əməkdaşlıqdan boyun qaçırıb. Təşkilat rəsmi Bakının bu addımını kəskin tənqid edərək onu Avropa İşgəncələrin Qarşısının Alınması Konvensiyasının “əsaslı və misli görünməmiş pozuntusu” kimi qiymətləndirilib.

Hesabatın “Cinsi oriyentasiya və gender kimliyi” bölməsində Azərbaycanda LGBT üzvlərinin həm dövlət, həm də qeyri-dövlət subyektləri tərəfindən pis rəftara, şantaja, əsassız həbslərə və ayrıseçkiliyə məruz qaldığı qeyd olunub. Media məlumatlarına dayanan sənəddə bildirilib ki, ayrıseçkilik transgenderlərin mənzil və iş tapmaqda çətinlik çəkməsinə səbəb olur.

HRW bildirib ki, Azərbaycanda hökumətin vətəndaş cəmiyyətinə artan basqıları LGBT hüquqları təşkilatlarına da təsir göstərib. Nəticədə bu təşkilatların bir çoxu güvənlik səbəbi ilə fəaliyyətini məhdudlaşdırıb və ya tam dayandırıb.

Hesabatda vurğulanıb ki, LGBT üzvlərini hələ də polis hədəfə alır və hakimiyyət orqanları cəmiyyətin bu fərdlərinə qarşı basqı və ayrıseçkilik hallarına reaksiya vermir.

Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin durumu builki hesabatda da yer alıb. Bildirilib ki, yekun sülh sazişinə dair danışıqlar sürsə də, sərhəddəki gərginliklər ara-sıra toqquşmalara yol açıb.

“Azərbaycanın bəyan etdiyi öhdəliklərinə baxmayaraq, 2023-cü ilin sentyabrında Qarabağı tərk etmiş etnik ermənilərin güvənli və ləyaqətli şəkildə geri qayıtmaq hüququnu təmin etmək və ya onların əmlak hüquqlarını bərpa etmək üçün ciddi addımlar atılmayıb”, – hesabatda belə qeyd də var.

Azərbaycan hökuməti, hələlik, sözügedən hesabata münasibət bildirməyib. Ancaq rəsmi Bakı, bir qayda olaraq, beynəlxalq insan haqları təşkilatlarının hesabatlarındakı tənqidləri qəbul etmir və bunları qərəzli adlandırır.

Hökumət vurğulayır ki, Azərbaycanda heç kəs siyasi baxışlarına görə təqib olunmur və buna görə də ölkədə siyasi məhbuslar yoxdur.

Azərbaycan hökuməti hər zaman bəyan edir ki, ölkədə təməl insan haqlarına və azadlıqlarına hörmətlə yanaşılır.

Ancaq son bir ildən artıq müddət ölkədə jurnalistlərin, fəalların həbslərinin artması hakimiyyətə çağırışları da intensvləşdirib. Bir sıra beynəlxalq insan haqları qrupları, Bakıda bəzi qərb diplomatları hökuməti haqsız tutulanları azad etməyə çağırıb.

AzadlıqRadiosu